Psychologische boeken

Atlas van ons brein - Lara Wierenga & Dirma Janse: Uit welke onderdelen bestaan je hersenen? Wat gebeurt er met je hersenen als je slaapt? Zegt de grootte van je hersenen iets over hoe slim je bent? Welke invloed heeft de digitale wereld op onze hersenen? En wat is het verschil tussen mannen- en vrouwenhersenen? Op deze en vele andere vragen geeft dit boek antwoord. De tekst is geschreven door Lara Wierenga. Zij is gespecialiseerd in hersenontwikkeling bij kinderen. De illustraties zijn afkomstig van Dirma Janse en zijn leuk en verhelderend om te bekijken. Wanneer je de werking van hersenen interessant vindt, is dit gewoon een leuk boek om te hebben. Je kunt hem van kaft tot kaft lezen, maar ook alleen de hoofdstukken of illustraties bekijken die je interessant vindt. Voor de christelijke lezers: dit boek heeft geen christelijke insteek. Het grappige is wel dat het lezen ervan mij alleen maar vervuld heeft met nog meer ontzag voor Gods schepping.

Vals alarm - Menno Oosterhoff: Dit boek gaat over dwangstoornissen/obsessief compulsieve stoornissen (OCD). Het laat zien wat dwang is, wat het met een mens doet, wat mogelijke oorzaken zijn en hoe het behandeld kan worden. Het geeft daarbij veel voorbeelden uit de praktijk. Menno Oosterhof is psychiater en behandelt dus patiënten met een dwangstoornis, maar hij heeft zelf ook een dwangstoornis. Het boek is hier en daar wel langdradig, maar dat maakt het boek in dit geval juist sterker. De dwang van de auteur zit hem namelijk onder andere in zo volledig mogelijk willen zijn. Ook daardoor krijg je dus een beeld van wat dwang met een mens doet en hoe ver dat soms gaat. Wat het boek extra sterk maakt is het hoofdstuk dat door zijn vrouw geschreven is, over wat zijn dwang voor haar, hun kinderen en hun huwelijk betekent. Een goed boek voor iedereen die op wat voor manier dan ook met dwang te maken heeft.

Hooggevoelig, wat nu? - Mirjam Bogerd: Veel mensen hebben een negatief beeld van hoogsensitiviteit (of hooggevoeligheid, zoals het in dit boek genoemd wordt). Dit boek toont aan dat hoogsensitiviteit gewoon een persoonlijkheidskenmerk is, met mooie kanten én valkuilen, net als ieder ander persoonlijkheidskenmerk. Het boek geeft handvatten aan de hand van de drie sleutels: zelfkennis, zelfzorg en zelfcompassie. Het stelt goede verwerkingsvragen die je aan het nadenken zetten over hoe je je leven als HSP vormgeeft en hoe je met de valkuilen om kunt leren gaan.  Enige wat ik wel wil benoemen is dat het boek stelt dat hoogsensitiviteit niet aan te tonen is, terwijl inmiddels uit verschillende onderzoeken blijkt dat dit wel degelijk terug te zien is in de hersenen. Maar ik zou het boek zeker niet laten liggen vanwege dit ene puntje.

Kinderen helpen bij verlies - Manu Keirse: Dit boek is wat mij betreft een must-read voor iedereen die van kinderen houdt en met kinderen werkt. Het behandelt hoofdzakelijk rouw rondom het verlies van een geliefde, maar heeft ook summier aandacht voor rouw omdat een kind gepest wordt en ruim aandacht voor rouw rondom echtscheiding, seksueel misbruik of moeilijke dingen die in het nieuws zijn. Daarnaast besteedt het een lang hoofdstuk aan hoe je als school een veilige school kunt zijn voor rouwende kinderen. Het boek verwijst vaak naar het boek 'Helpen bij verlies en verdriet' van Manu Keirse (zie voor recensie 15 boeken hieronder). Kleine waarschuwing: ik verwacht dat dit boek te confronterend zal zijn voor ouders die zelf rouwen en hun kind graag goed willen begeleiden in die rouw.

Naar omstandigheden nogal slecht - Inger Boxsem: Inger Boxsem heeft het allemaal goed voor elkaar. Een uitdagende baan, leuke kinderen, fijne man, prima huis. En toch belandt ze in een burn-out én een depressie. In dit boek beschrijft ze haar zoektocht naar hoe het zover heeft kunnen komen en naar de juiste behandeling. Het boek leest als een trein. Je volgt haar eigen verhaal, maar leert ondertussen van alles over burn-out en depressie. Dat het niet alleen de mensen zijn met een heftig verleden die het overkomt. Dat het ook geen kwestie is van 'hup, schouders eronder en het wordt wel weer beter'. Het boek is ook een welkome wake-up call over hoe we onze maatschappij vormgeven en elkaar volledig overvragen. Niet alleen interessant voor mensen met een burn-out of depressie, maar ook voor de mensen daaromheen, professionals en voor mensen met de nodige terechte kritiek op de ratrace van het leven.

Pappa's rouwen ook - Bjorn Visser: In dit aangrijpende boek vertellen 12 pappa's over het verlies van hun kind(eren), wat dat met hen gedaan heeft, welke invloed de rouw had op hun relatie en hun gezin, welke valkuilen ze tegenkwamen en het toont het belang van vriendschappen. Binnen onze cultuur hebben we bij rouw op de één of andere rare manier vaak meer aandacht voor vrouwen dan voor mannen. Maar mannen rouwen net zo goed! Ze uiten het alleen anders of voelen zich zo verantwoordelijk voor hun omgeving dat ze zelf ook meer de nadruk leggen op hun vrouw en kinderen. Het boek laat prachtig zien hoe verschillend mensen reageren op rouw. Wat voor de één heel helpend was, was dat voor de ander absoluut niet. Wat ik ook heel mooi vind is dat het boek aandacht schenkt aan miskramen en wat dat met mannen doet. Ik hoop dat met dit boek meer aandacht komt voor de rouwende man en vader. 

Rouwkost - Judith Stoker: Geen boek dit keer, maar een set kaartjes met korte teksten, bemoedigingen, aanmoedigingen en vragen rondom rouw. Wanneer je rouwt is het soms te moeilijk om een heel boek te lezen door een gebrek aan concentratievermogen of energie, maar heb je wel behoefte aan een steuntje in de rug. Iets wat je verder kan helpen op jouw tijd. Dan kan deze set kaarten heel goed zijn. Er zitten 150 kaartjes in, dus wanneer je er iedere dag ééntje bij pakt heb je bijna een half jaar een dagelijks steuntje in de rug waar je gedurende de dag over na kunt denken.

Slotcouplet - Sander de Hosson: Sander de Hosson is longarts in het Wilhelmina ziekenhuis in Assen. Als arts voert hij vrijwel dagelijks slecht nieuws gesprekken en wordt hij vaak geconfronteerd met de dood. Dit boek geeft een inkijkje in die gesprekken en ontmoetingen met patiënten op het laatst van hun leven. Het boek is zeer makkelijk leesbaar, kwam ondanks het zware onderwerp niet zwaar op me over en stelt essentiële vragen bij de zorg in Nederland. Hoe ver kan en mag je gaan in de behandeling van mensen? Hoe kun je als arts met je patiënten oplopen? En moet je wel altijd willen behandelen tot de laatste ademhaling? Is kwaliteit van leven niet veel belangrijker dan kwaliteit? Ik las het boek in één adem uit.

Wij zij - Martin Appelo: Wanneer we om ons heen kijken in deze maatschappij lijkt het soms of het narcisme alleen maar toeneemt. De polarisatie is momenteel enorm en mensen zijn erg overtuigd van hun eigen gelijk. Appelo legt in dit boek uit wat narcisme precies is, hoe het ontstaat en wat hij fout ziet gaan in de huidige maatschappij. Ook legt hij uit hoe we een narcistische apocalyps kunnen vermijden. Dit boek is geschreven voor de pandemie, maar verrassend toepasbaar en herkenbaar. Op een trieste manier zijn sommige dingen met de kennis van nu ook hilarisch om te lezen. Ik vond het een verhelderend boek voor wie meer wil leren over narcisme. Het boek is wel uitgesproken niet-christelijk.

Een spiegel voor narcisten - Martin Appelo: Dit boek is geschreven voor mensen met een narcisme, maar geeft ook mensen die dat niet hebben een redelijk duidelijk beeld van wat narcisme is. Appelo legt aan de hand van de narcistische cirkel uit wat narcisme is, komt met voorbeelden en legt uit wat narcisten zelf kunnen doen om te veranderen. In het laatste hoofdstuk geeft hij tips hoe omstanders met narcisme om kunnen gaan. Het mooie van dit boek vind ik dat hij laat zien dat narcisten wel degelijk iets kunnen veranderen aan hun gedrag. De situatie is niet hopeloos. Heb je met iemand met narcisme te maken? Lees dan dit boek!

De gids over rouwende kids - Leoniek van der Maarel: Er zijn heel veel goede boeken te vinden over rouwende kinderen en hoe je hen kunt helpen. Maar ben je nu niet zo'n lezer of wil je vooral snel praktisch toepasbare tips? Dan is dit boekje echt een aanrader. In 80 tips geeft het boekje een handreiking in hoe je rouwende kinderen op weg kunt helpen in dit moeilijke proces. Vaak geeft het daarbij ook hele praktische tips, waarvan een aantal ook speciaal voor docenten. Sta je voor de klas? Dan is dit boekje echt een must-have!

Met jou en God verbonden - Sue Johnson & Kenneth Sanderfer: Nadat ik 'Houd me vast' van Sue Johnson had gelezen (nog niet gelezen? Aanrader!) was ik heel benieuwd naar dit boek. In 'Houd me vast' legt Sue Johnson uit hoe belangrijk hechting is voor het hebben van een goede relatie, welke factoren daar een rol in spelen en hoe je zelf kunt werken aan een goede hechting met je partner. Dit boek is heeft veel van het eerste boek weg, maar is speciaal toegespitst op de christelijke lezer. Hier en daar vind ik het christelijke aspect wel erg gekunsteld, maar ondanks dat is het een prachtig en vernieuwend boek wat je kan helpen in het verbeteren van de relatie met je partner, maar wat ook nieuwe inzichten geeft in jouw relatie met God.

Daar praat je toch niet over - Anna&Paula Korpershoek: Wat had ik graag gewild dat dit boek er al was toen ik een twintiger was en worstelde met veel van de thema's die in dit boek besproken worden! Deze schrijvende schoonzussen doen een boekje open over de worstelingen in hun leven. Worstelingen rondom mentale problemen, relaties, opgelopen trauma's, hormonen...het passeert allemaal de revue. Het boek leest makkelijk weg en tovert soms ook een glimlach op je gezicht (het woord 'hormonsters'...geniaal gevonden!). Maar het belangrijkste is dat het je achterlaat met een gevoel van erkenning en herkenning. Je bent niet de enige!

Waardevol hooggevoelig - Marit Goessens: Ben je hoogsensitief en christen? Dan kan ik eigenlijk alleen maar één ding zeggen; dit boek moet je lezen! Veel mensen vinden hoogsensitief zijn alleen maar ingewikkeld. Dit boek legt uit waarom het juist een prachtige eigenschap is en hoe hoogsensitiviteit zich uit in je relatie met God, jezelf en anderen. Ook gaat het in op een onderwerp waar veel hoogsensitieve christenen mee worstelen: de christenplicht om te helpen en te dienen. Dit boek is een werkboek en zet je daardoor actief aan het nadenken over je eigen leven. Wat mij betreft één van de beste boeken over hoogsensitiviteit die ik heb gelezen.

Vingerafdruk van verdriet - Manu Keirse: Dit boekje vertelt in vogelvlucht wat rouw met je kan doen, dat het niet raar is wat jij voelt en helpt je om beter te begrijpen waarom je reageert zoals je reageert. Ook biedt het hoop door te laten zien dat rouwen in eerste instantie overweldigend kan zijn, maar dat het echt beter wordt. Het boekje is heel betaalbaar en snel door te lezen. Veel lezers geven aan zich begrepen en erkend te voelen in hun rouw door het lezen ervan. Het is dan ook zeer geschikt om cadeau te doen aan een rouwende in je omgeving...mits je ook de moeite neemt om naast diegene te blijven staan in zijn of haar rouw ;-)

De gids voor hoogsensitieve pubers - Renske Gerritse: Hoewel hoogstensitieve pubers over het algemeen meer prikkels kunnen hebben dan hoogsensitieve volwassenen, kunnen ook zij wel degelijk overprikkeld raken. Daarnaast zijn er talloze andere redenen te bedenken waardoor een tiener overprikkeld zou kunnen raken. Dit gidsje geeft 80 praktische tips om om te gaan met een overprikkelde tiener en hem of haar te helpen. Veel open deur-tips (maar dat kan geen kwaad), maar sommigen stemmen ook tot verder nadenken.

In wankel evenwicht - Boudewijn van Houdenhove: Dit boek werd aanbevolen in onderstaand boek van Annek Tol. Voor een boek van een hoogleraar is het wat mij betreft een goed leesbaar boek met de nodige humor. Ik vond het heel boeiend om te lezen en meer te leren over welke invloed stress op je lichaam heeft. Het heeft er ook voor gezorgd dat ik in mijn eigen leven nog zorgvuldiger omga met stress, omdat de gevolgen van slecht stressmanagement op de lange termijn stevig kunnen zijn. Enige voorkennis van het hormonale stelsel en de werking van de hersenen is wel handig als je dit boek wilt lezen. Anders is het stevige kost, maar nog steeds de moeite waard. Boek dateert wel uit 2004, wat mij nieuwsgierig maakt naar de meest recente inzichten.

Hoogsensitiviteit professioneel gezien - Annek Tol: Boeken over hoogsensitiviteit hebben soms de neiging om op mijn irritatieniveau in te werken vanwege hun hoge mate van zweverigheid of 'kijk ons eens speciaal zijn'-gehalte. Bij dit boek had ik dat niet. Het is geschreven voor professionals in de geestelijke gezondheidszorg, maar ook goed leesbaar voor mensen die dat niet zijn. Het boek besteed onder meer aandacht aan hoe veel psychische problemen veroorzaakt kunnen worden door hoogsensitiviteit, maar een ander stickertje krijgen binnen de GGZ, waardoor de oorzaak van de problemen niet wordt aangepakt. Iets wat ik regelmatig tegenkom in de praktijk. Ook geeft het boek een aantal belangrijke en interessante handreikingen voor hoogsensitieven.

Helpen bij verlies en verdriet - Manu Keirse: Ben je op zoek naar een basisboek over rouw? Dan zit je met dit boek goed. Het begint met basiskennis rondom het onderwerp rouw en bespreekt daarna in korte, overzichtelijke hoofdstukken allerlei sub onderwerpen als kinderen en rouw, hoe mannen anders rouwen dan vrouwen, rouw op de werkvloer, maar ook een hoofdstuk over wat je kunt zeggen of schrijven als een ander rouwt. Als je je wilt verdiepen in het onderwerp rouw is dit een heel fijn boek om mee te beginnen.

Hoog Sensitieve Personen - Elaine N. Aron: Als je meer wilt weten over het onderwerp hoogsensitiviteit is dit een boek waar je eigenlijk niet omheen kunt. Aron begon als pionier haar onderzoek naar hoogsensitiviteit, maar krijgt inmiddels van veel kanten bijval. Dit boek zorgde er bij mij voor dat langzaam een heleboel puzzelstukjes op hun plek vielen in mijn hoofd. Ik was dus niet de enige die niet tegen fel kunstlicht of veel geluid kon. En ik was ook niet de enige die redelijk accuraat aan kon voelen hoe het met een ander ging, ook al probeerde die ander dat nog zo goed te verbloemen. Lees dit boek wel met een korreltje zout (dat geldt wat mij betreft voor vrijwel alle boeken over hoogsensitiviteit) en leg de dingen naast je neer waar je niets mee kunt.

Borderline times - Dirk de Wachter: Ik hou van de boeken van deze psychiater en dit vond ik wel de beste. Hij schetst een ietwat pessimistisch tijdsbeeld waar ik het vaak hartgrondig mee eens ben. De Wachter, die als psychiater veel in aanraking komt met patiënten met borderline, vraagt zich af of onze hele maatschappij niet gebukt gaat onder een vorm van borderline en draagt daarvoor goede argumenten aan. Dat dit boek in het charmante Vlaams is geschreven, geeft het boek een charmant randje mee.

De Slaaprevolutie - Arianna Huffington: Soms kan ik jaloers zijn op mijn lief die meestal zijn hoofd op het kussen legt en gelijk slaapt. Was het maar zo'n feest bij mij. Al zolang ik me kan heugen is slapen voor mij geen vanzelfsprekendheid. En dat is best vervelend als je altijd moe bent. En dus pak ik er met enige regelmaat maar weer een boek bij over het onderwerp en helpen me die om weer even de puntjes op de 'i' te zetten wat betreft slaaphygiëne.

Het Lucifer effect - Philip Zimbardo: Veel mensen hebben moeite met het idee in de Bijbel staat dat de mens geneigd is tot alle kwaad. Na het lezen van dit (lijvige!) boek kun je bijna niet anders dan het hier mee eens zijn. Het boek vertelt over een wereldberoemd gevangenisexperiment van Philip Zimbardo. Het toont wat macht met hele gewone mensen zoals jij en ik kan doen. Een fascinerend (zij het soms wat langdradig) boek.

De vijf talen van de liefde - Gary Chapman: Inmiddels een klassieker in de categorie huwelijksboeken. En terecht! Waarom doe ik zo mijn best om mijn partner mijn liefde te tonen, maar komt het niet zo bij hem over? En waarom komt hij toch iedere keer thuis met van die nutteloze cadeautjes, maar doet hij niets aan het huishouden? Dat zou zomaar eens te maken kunnen hebben met de liefdestaal die jullie spreken. Komt jouw liefdestaal overeen met die van jouw partner? En zo niet, hoe kun je er dan toch voor zorgen dat de ander zich geliefd voelt?

Ik heb je lief voor het leven - John & Stasi Eldredge: Wanneer je trouwt, doe je dat met de belofte 'tot de dood ons scheidt'. In de wolk van van verliefdheid waardoor je op de trouwdag omgeven wordt is die belofte makkelijk uit te spreken...hem in de praktijk brengen blijkt na het optrekken van de wolk vaak nog een hele toer. Daar gaat dit boek over. Hoe haal je in je huwelijk het beste uit elkaar? Hoe kun je elkaar dienen? En hoe kun je samen een prachtig team vormen? Ik heb dit boek in het Engels gelezen, maar hij is er gelukkig ook voor de Nederlandse lezers.

Het Huwelijk - Tim & Kathy Keller: In onze boekenkast staat een heel rijtje boeken van Tim Keller. Dit is één van mijn favorieten. Deze wereld laat vaak zo'n vertekend beeld zien van liefde en het huwelijk. Films eindigen vaak met een 'en ze leefden nog lang en gelukkig'. In werkelijkheid is het huwelijk soms hard werken. De Kellers geven een duidelijke christelijke visie op het huwelijk en besteden daarnaast ook aandacht aan vrijgezellen. Dit boek is dus niet alleen een aanrader voor getrouwde stellen! Ik heb vele huwelijksboeken gelezen, maar voor mij is dit één van de beste.

Liefde en respect - Emerson Eggerichs: Om eerlijk te zijn vond ik dit boek vaak tenenkrommend. Ik ben allergisch voor schrijvers die zichzelf wel heel veel schouderklopjes geven. Waarom dan toch in dit rijtje? Bij het boek hoort een DVD-serie (helaas alleen in het Engels verkrijgbaar via Amazon) die de stof die dit boek behandeld wél heel interessant en grappig voor het voetlicht wist te brengen. Ik heb de DVD regelmatig stop gezet, omdat ik niet kon geloven dat mijn man werkelijk zo in elkaar stak. Het heeft ons goede gesprekken opgeleverd en een nieuwe dynamiek in ons huwelijk gebracht waar we allebei blij mee zijn. Daarom toch deze aanbeveling...mits je tegen de Amerikaanse manier van schrijven kunt.