Ze begreep hem niet meer. Niet dat ze er geen pogingen toe deed. Ze had geluisterd naar hem. Ze had geprobeerd hem te wijzen op de dingen die niet klopten in zijn redeneringen. Ze was boos en gefrustreerd geweest en had hem dat voor de voeten geworpen. Maar niets hielp. Hij leek steeds verder weg te zakken in zijn eigen, onnavolgbare wereldje. Ze werd er moedeloos van. Toen de diagnose kwam was dat in eerste instantie een opluchting. Het lag niet aan haar. En ook niet aan hem. Hij was ziek en kon er niets aan doen. Maar al snel werd ze overspoeld door verdriet. Want deze diagnose was niet alleen een verklaring voor zijn gedrag, maar betekende ook dat ze de man die ze al die tijd gekend had en waar ze zoveel van hield voorgoed kwijt was, ook al was hij nog in leven.

De decembermaand is voor veel mensen een ingewikkelde tijd. Er heerst een sfeer van verwachting en gezelligheid en overal zie je reclames met vrolijke gezinnen. Er wordt verwacht dat je gezellig meedoet en bij ieder feestje op komt draven. Maar ondertussen loop jij met een gapend gat in je hart en zie je als een berg tegen de feestdagen op omdat je dan vooral geconfronteerd zult worden met degene die er niet meer is.

In onze maatschappij wordt nog weleens neerbuigend of lacherig gedaan over mensen die intens verdrietig zijn na de dood van een huisdier of een ander dier waar ze zich sterk aan hebben gehecht, zoals een paard. Maar wanneer een dier een belangrijke plek heeft ingenomen in je leven is het heel begrijpelijk dat je rouwt wanneer het wegvalt. Waarom kun je zoveel verdriet ervaren om het verlies van een dier? Is dat echt zo vreemd? En hoe ga je goed om met de dood van jouw huisdier?

Wanneer je rouwt om een verlies kan dat soms heel eenzaam voelen. Niemand kan volledig begrijpen wat jouw verlies voor jou betekent. Nog moeilijker wordt het als je het gevoel hebt dat jouw verlies er niet kan of mag zijn. Wanneer mensen te weinig aandacht hebben voor wat je verlies met jou doet. Of als je omgeving vindt dat je nu wel lang genoeg gerouwd hebt. Hoe kun je daar mee omgaan?

Ik kom het regelmatig tegen in mijn gesprekken met mensen: de angst om dood te gaan. Soms is daar een hele reële aanleiding voor omdat ik met iemand spreek die ernstig ziek is. Daar schreef ik eerder al deze blog over. Vaker is er geen aanwijsbare aanleiding voor, maar zijn mensen toch bang om dood te gaan. Voor hen schrijf ik deze blog. Waar komt de angst om dood te gaan vandaan? En hoe ga je ermee om?

In de afgelopen jaren heb ik meerdere gesprekken gevoerd waarin het onderwerp 'herbegraven' ter sprake kwam. Zoals zo vaak wanneer een onderwerp mijn aandacht vraagt wilde ik me er graag in verdiepen. Maar dat bleek lastig. In boeken ben ik het thema nog nooit tegengekomen en lange zoektochten op het internet leverden me ook weinig informatie op. 

Iedereen krijgt in zijn leven te maken met het verlies van dierbaren of met andere moeilijke omstandigheden waar om gerouwd wordt. Dit kan een grote impact hebben. Niet alleen op het privéleven, maar ook op het gebied van werk. Wat is wijs om te doen? De tijd nemen om te rouwen of maar weer zo snel mogelijk aan het werk gaan? Hoe ga je om met een collega die net een dierbare heeft verloren? Wat als een collega overlijdt? Zijn er dingen die jij als werkgever kunt doen om het voor de rouwende zo makkelijk mogelijk te maken? En wat als je na een groot verlies het nut van je huidige baan niet langer inziet?

Wanneer je te maken krijgt met verlies, kun je voor je gevoel een beetje de weg kwijtraken. Door het overlijden van een geliefde, het verlies van werk of van gezondheid wordt je identiteit onderuit gehaald. Je was een moeder in blijde verwachting, maar wie ben je nu je een miskraam hebt gekregen? Je was een zeer gewaardeerde collega, maar die rol ben je kwijt nu je met pensioen bent.  Je was iemand op wie iedereen altijd een beroep kon doen, maar nu je thuis zit met een burn out zijn je contacten met de buitenwereld sterk afgenomen.

Het overlijden van een grootouder kan een behoorlijke impact op je leven hebben. Ook al is hij of zij waarschijnlijk oud geworden. Voor veel kinderen en (jong)volwassenen is het het eerste verlies wat ze in de familiekring meemaken. Vaak ook de eerste confrontatie met een ernstige ziekte. Dat maakt veel indruk. Bovendien verlies je met een grootouder iemand van wie je veel houdt. Met wie je een speciale band had. En waar je veel herinneringen aan hebt. Of je verliest iemand die je eigenlijk helemaal niet zo goed kende. En nu zul je nooit meer de vragen kunnen stellen die je hebt over zijn of haar verleden of dat van je ouders. Hoe ga je om met het verlies van een grootouder? En hoe help je je kinderen om te gaan met het verlies van hun opa of oma?

Wie gaat scheiden wordt geconfronteerd met een enorme stapel verliezen. En toch wordt er weinig gesproken over rouw na echtscheiding. Terwijl goed rouwen en proberen je rouw los te zien van de conflicten die er zijn je juist kan helpen om na een echtscheiding weer verder te gaan. Wat veroorzaakt rouw bij een scheiding? Hoe ziet die rouw eruit? En hoe kun je daarmee aan de slag gaan?

Wanneer je iemand in je omgeving hebt die rouwt, wil je vaak niets liever dan een stuk troost bieden. Maar wat zeg je tegen iemand die heel verdrietig is? Hoe voorkom je dat je iemand kwetst? Hoe kun je echt woorden van troost bieden? Wat zijn de do's en dont's?

Wanneer je een groot verlies hebt geleden, kan het verwarrend zijn dat je leven volledig op zijn kop staat en ondertussen ook doorgaat. Terwijl je in diep verdriet gehuld bent, doe je ondertussen de was, schijnt de zon en sta je in de file tussen stapels mensen die naar hun werk gaan.