Open relaties: vrijheid of vlucht?

Gepubliceerd op 31 mei 2026 om 08:00

Je komt het steeds vaker tegen in artikelen en podcasts, maar ook in de praktijk. Mensen die het moeilijk vinden om zich te verbinden met één partner. Aan het begin van een relatie, maar ook binnen een langdurige relatie of het huwelijk. Het fenomeen 'open relatie' lijkt een trend te zijn onder jonge mensen. En niet alleen in de Randstad. Ook ik kom mensen tegen die moeite hebben om zich te binden aan één partner of die graag eens een open relatie zouden uitproberen.

Wat is een open relatie? Waar komt het vandaan? En waarom is kiezen voor je partner zo belangrijk? 

Wat is een open relatie?

Laten we maar beginnen bij de basisvraag: wat is een open relatie? Binnen een open relatie staan partners open voor een seksuele of zelfs emotionele verbinding met personen buiten de relatie, terwijl de oorspronkelijke band tussen beide partners behouden blijft. 

Mensen hebben verschillende redenen om een open relatie te overwegen; ze vinden hun huidige relatie saai en voorspelbaar geworden, ze missen de spanning van het begin, het gevoel bijzonder te zijn, de seksuele uitdaging of ze vinden het lastig om zich vast te leggen aan één persoon. Tegelijkertijd willen ze wel graag de stabiliteit van hun primaire relatie behouden. Omdat het hen een gevoel van veiligheid geeft of een partner waarmee ze een hypotheek of een kind kunnen krijgen.

De redenering klinkt aanlokkelijk: je houdt van je partner, maar je wilt je ook niet 'vastleggen'. Je wilt de stabiliteit, maar ook de vrijheid. De lusten, maar niet de lasten.

De paradox van de vrijheid

Journalist en filosoof Doortje Smithuijsen heeft zich verdiept in het fenomeen 'open relatie' en is er kritisch op. Zij noemt open relaties 'een door twintigers, dertigers en veertigers omarmde afleidingsmanoeuvre om hun eigenlijke problemen met het leven te maskeren.' Ook ziet zij een vreemde paradox.

Want wat lost een open relatie eigenlijk op? Vaak niet zoveel. Wat begint als 'vrijheid' wordt al snel een complex stelsel van regels, rapportages en scoreborden. Wie heeft er een date gehad deze week? Wie heeft er meer? De onderlinge competitie en jaloezie die dit oproept, zorgen juist voor meer stress, niet minder.  Vrijheid' blijkt op die manier in de praktijk een vergaande vorm van controle.

Dieper gezien is de open relatie vaak geen keuze voor iets, maar een vlucht voor iets. Na een jaar of drie ebt de eerste verliefdheid weg. De oxytocine is uitgewerkt en je staat oog in oog met jezelf: ben ik de moeite waard? Ben ik genoeg? In plaats van die vraag in de ogen te kijken kiezen sommigen ervoor om om zich heen te kijken, op zoek naar iemand die hen opnieuw kan laten zien dat ze de moeite waard zijn.

Gemiddeld

Volgens Smithuijsen is het probleem dat veel mensen zijn opgegroeid met het idee dat ze geweldig en fantastisch zijn. En dat alles wat ze meemaken dat ook moet zijn. Want daar hebben ze recht op. Zij ziet open relaties als 'een manier om de lastige kanten van monogamie te omzeilen – niet zozeer uit lust of avontuurlijkheid, veel meer omdat monogamie de millennial confronteert met zijn eigen egocentrisme, en de onhoudbaarheid daarvan... Blijkt het leven een fractie minder plezierig en gelukkig dan verwacht? Dan moet de omgeving zich aanpassen, want aan jouzelf kan die teleurstelling onmogelijk liggen... De open relatie past perfect bij de generatie bij wie de mogelijkheid niet lijkt op te komen dat ze gewoon maar een gemiddeld mens zijn, met een gemiddelde levensloop en een gemiddelde verkering. Dat die levensloop en verkering nou eenmaal soms saai zijn, en niet alle dagen doorspekt van verrassing, romantiek en seks.'

Wanneer ik de verhalen hoor van mensen die een open relatie hebben geprobeerd of overwogen hoor ik vaak een stukje van dit verhaal terug. Mensen verwachten veel van het leven. En dus ook van hun relaties. Maar vaak blijkt het leven van een volwassene ook gewoon heel saai. Gemiddeld. Ploeteren. En een confrontatie met jezelf. Dat past niet in het plaatje wat ze van het leven hadden. En dus moet er iets nieuws gebeuren. Iets spectaculairs. Wat niet zelden uitloopt op een teleurstelling of zelfs een drama.

Kiezen

Kiezen voor één partner, jouw partner, is niet altijd makkelijk. Want hoe weet je of je de goede kiest? Hoe weet je zeker dat je geen dingen misloopt? Hoe weet je zeker dat dit de perfecte match is? Dat de seks altijd geweldig zal zijn? En dat jij volledig tot je recht zult komen in deze relatie?

Het antwoord is simpel, maar voor sommige mensen teleurstellend. De perfecte match bestaat niet. In geen enkele relatie is de seks altijd geweldig. En je zult hoe dan ook dingen mislopen als je voor één persoon kiest. 

Maar zijn het niet de verkeerde vragen die je stelt? Groei vindt je nooit in je comfortzone. En persoonlijke groei zul je ook niet vinden wanneer alles altijd om jou draait. Juist daar waar het schuurt, niet lekker zit, het zoeken is, je het belang van de ander even voorop moet stellen, de onderste weg moet gaan...juist daar zit vaak de groei. 

Zoals Smithuijsen zegt: 'Monogamie leert je omgaan met het feit dat het leven niet altijd geweldig is. En dat je eigen situatie misschien niet zo maakbaar is als je denkt.' En juist daar vind je de pareltjes. In een monogame relatie word je geconfronteerd met jezelf. Leer je dat je op sommige vlakken minder leuk en geweldig bent dan je altijd dacht. Dat je afhankelijk bent van anderen. Hoe je op een ander kunt bouwen. En hoe heerlijk het soms ook kan zijn als het leven gewoon even saai is. Vertrouwd naast elkaar op de bank. Weten wat je aan elkaar hebt. En dat je, wat er ook gebeurd, altijd door dik en dun voor elkaar zult gaan.

Makkelijk? Zeker niet! Leuk? Ook lang niet altijd. Maar de moeite waard? Absoluut. Zeker als je houdt van onvoorwaardelijke liefde, stabiliteit en trouw.

Wat kan ik ermee?

Het is heel normaal om af en toe te twijfelen aan je relatie. Dat betekent niet dat je de verkeerde keuze hebt gemaakt. Het is meer een bijwerking van het leven in een wereld die het laat lijken alsof we talloze opties hebben.

Ga bewust met je twijfels om. Stop met zoeken naar de beste optie en ga investeren in dat wat je hebt. Een relatie die 'goed genoeg' is kan met liefde en aandacht heel mooi worden. Ieder huwelijk kent momenten waarin één van beide partners het huwelijk een onvoldoende geeft. Maar aandacht, liefde en tijd kunnen er vaak ook weer voor kunnen zorgen dat het een 8,5 wordt.

Kies er bewust voor om grenzen te stellen voor jezelf. Spreek bijvoorbeeld af dat je geen energie steekt in het fantaseren over een relatie met een ander. Of dat je vooral aandacht wilt besteden aan datgene wat je waardeert in je relatie.

En praat met je partner. Over twijfel, sleur, wat je mist, jullie seksleven. Niet zelden zul je ontdekken dat ook je partner tegen dingen aanloopt in jullie relatie. En dat het praten daarover jullie relatie alleen maar sterker maakt.

Ten slotte

Mijn lief en ik zijn inmiddels 24 jaar getrouwd. We hebben heel wat hoogte- en dieptepunten meegemaakt. En ja...ik heb ook weleens gevoelens gehad voor een ander. Dat zag ik als signaal. En dus spraken we dat uit en werkten aan onze relatie. Investeerden bewust tijd in elkaar. En kozen keer op keer op keer voor elkaar. Ook als dat soms voor korte of langere tijd betekende dat we de onderste weg moesten gaan.

Wat me het meest tegenviel van het huwelijk was vooral mezelf. Ik ontdekte dat de persoon in de spiegel niet altijd zo leuk en lief was als ik dacht. Dat deed pijn. En natuurlijk liep ik daar het liefst voor weg. Maar het heeft me uiteindelijk ook heel veel gebracht omdat mijn huwelijk me dwong om met mezelf aan de slag te gaan. 

Al heel vroeg in onze relatie leerde mijn lief mij: 'Love is not an act of the heart, but an act of the will'. Ik had het nodig om die les te leren. Maar wat is het de moeite waard geweest. Want ik had nooit zo kunnen groeien als ik altijd alleen maar gegaan was voor datgene wat ik zelf fijn had gevonden. 

Echte liefde is niet het vinden van de perfecte persoon. Het is elke dag opnieuw bewust kiezen voor de onvolmaakte persoon met wie je een relatie hebt. En juist die keuze, hoe gewoon ook, is alles behalve vanzelfsprekend. En zal ervoor zorgen dat je groeit als mens en in de liefde.

Om over na te denken:

  • Hoe vaak vergelijk jij je relatie (bewust of onbewust) met andere relaties?
  • Wat zou er gebeuren als je zou stoppen met zoeken naar 'de beste optie' en in plaats daarvan zou focussen op het verbeteren van wat je al hebt?
  • Welke grenzen kun jij aan jezelf stellen om tevredener te zijn in je huwelijk?

 

Gebruikte bronnen:

« 

Reactie plaatsen

Reacties

Er zijn geen reacties geplaatst.