Vroeg of laat krijgt iedereen in het leven te maken met moeilijke of verdrietige gebeurtenissen, zoals het verlies van een dierbare, mentale problemen of een moeizaam lopende relatie. En hoe graag we ook zouden willen, vaak is er geen makkelijke weg om met die gebeurtenissen om te gaan.
Een belangrijke factor die bepaalt hoe we met tegenslagen omgaan en hoe we daar doorheen komen is veerkracht. En gelukkig kun je daar al aan bouwen nog voor er iets moeilijks speelt in je leven, zodat je beter bestand bent tegen de stormen die nou eenmaal bij het leven horen.
Wat is veerkracht precies? En hoe kun je jouw veerkracht versterken? Ik vertel het je in deze blog.
Wat is veerkracht?
Veerkracht is het vermogen om op een goede manier om te gaan met gebeurtenissen die stressvol, verdrietig of traumatisch zijn of met mentale klachten. Het zorgt er als het ware voor dat je mee buigt met het leven zonder dat je barst onder de druk die het leven soms met zich mee kan brengen.
Er zijn veel verschillende factoren die invloed hebben op hoeveel veerkracht jij op dit moment hebt: uit wat voor gezin je komt, of je ouders je zoveel mogelijk zelf je problemen hebben laten oplossen of dat zij alles voor jou oplosten, of je gezond bent, hoe je karakter in elkaar steekt, hoe je sociale omgeving eruit ziet, of je op een plek woont die veilig is...
Maar het mooie is: veerkracht is geen statisch gegeven. Veerkracht is iets waar je aan kunt bouwen. En ik geef je graag 5 handvatten mee die je zullen helpen om jouw veerkracht te versterken en daarmee stressvolle situaties in het leven beter het hoofd te kunnen bieden.
1. Verbondenheid
Het eerste handvat is verbondenheid. Je thuis voelen bij mensen. Om goed met de uitdagingen van het leven om te kunnen gaan, is het belangrijk dat je je verbonden voelt met mensen. En als je christen bent ook met God.
Dit kan gaan om een gezin, een vriendengroep, een kerkelijke gemeente, een sportclub of een buurt. Het is belangrijk dat je mensen om je heen hebt door wie je je echt gezien en gehoord voelt. Met wie je kunt lachen. Die jouw grootste dromen kennen. Maar waar je ook met de moeilijkheden in je leven terecht kunt.
Die verbondenheid vormgeven is niet altijd makkelijk. Het kan best moeilijk zijn om contact te maken met andere mensen en aan hen te laten zien wie jij echt bent. Zeker wanneer je in je leven al vaak met afwijzing te maken hebt gehad.
Maar je kunt er wel bewust voor kiezen om meer ruimte te geven aan verbondenheid door tijd en energie in relaties te investeren die belangrijk voor je zijn. Ook in de periodes dat het goed met je gaat.
Wanneer je het gevoel hebt dat je te weinig verbonden bent met mensen, kun je er bewust voor kiezen om dat op te bouwen. Zoek bijvoorbeeld mensen op met wie je iets gemeen hebt. Ga naar een kerk, ga sporten, bezoek een hobbyclub of drink eens een kop koffie met je buurvrouw. Knoop gesprekjes aan. Wees geïnteresseerd. En weet dat de beste vriendschappen ontstaan door zelf ook een goede vriend te zijn. Kijk dus niet alleen naar wat iemand jou kan geven, maar kies er bewust voor om zelf een gevende vriend te zijn. Door iemand te leren kennen. Door te luisteren. Door samen leuke dingen te doen. Door te vragen hoe het met iemand is. En dat bij voorkeur zonder telefoon, zodat je niet afgeleid wordt, de lichaamstaal van een ander kunt zien en als het nodig is ook een arm om iemand heen kunt slaan. Zo ontstaat echte verbondenheid.
2. Zingeving
Bij zingeving denken we al snel aan geloof. Jouw relatie met God kan een hele belangrijke steunpilaar zijn in tijden dat het leven moeilijk is. Dat is het voor mij ook. Geloof kan steun geven in het leven omdat je weet dat je geliefd en gewild bent door een almachtig God, je hier niet voor niets op deze aarde bent en dat je deel uitmaakt van een groter verhaal.
Maar zingeving kun je ook nog op andere manieren vormgeven. Want hoewel de wereld ons soms anders wil doen geloven, ben jij hier niet op aarde voor je eigen geluk. Je mag ook bijdragen aan andermans geluk. Door simpelweg vriendelijk te zijn naar de mensen in je omgeving. Door een vriendin te bellen waarvan je weet dat zij het moeilijk heeft. Of door het doen van vrijwilligerswerk. Je wordt daar niet alleen zelf een beetje vrolijker van, maar je voelt je meer verbonden met de mensen om je heen en je draagt iets bij aan een betere wereld. ’s Avonds ga je met een voldaan gevoel naar bed, omdat je weet dat jouw dag zinvol is geweest. Dat je hem niet alleen aan jezelf hebt besteed, maar dat je ook hebt bijgedragen aan iets dat groter is dan jijzelf.
3. Zelfkennis
Je bewijst jezelf een grote dienst door jezelf goed te leren kennen. Stel jezelf vragen. Waarom doe je wat je doet? Wie en wat hebben jou gevormd tot wie je nu bent? Waar liggen jouw gaven en talenten? Waar knap je op af? Hoe merk je aan jezelf dat het eigenlijk even teveel is? Waar in je lijf voel je dat? En wat doe je dan? Trap je op de rem? Of negeer je dat gevoel en ga je gewoon door?
Zelfkennis helpt je om te weten waar je sterktes en je zwaktes liggen. Wat je wel en en beter niet kunt doen in het leven. Maar ook hoe jij op de beste manier voor jezelf kunt zorgen, zodat je genoeg energie overhoud om er voor anderen te zijn.
Bij zelfkennis hoort wat mij betreft ook zelfaanvaarding. Ben jij blij met jezelf? Is het oké voor jou om fouten te maken? Kun je jezelf accepteren met al je mooie, maar ook al je ingewikkelde kanten?
Het kan daarbij helpen om in te zien dat veel dingen die mentaal nogal eens uitdagend zijn, vaak een leuke positieve tegenhanger hebben. Wie gevoelig is, is vaak ook heel creatief. Wie heel snel afgeleid is, is vaak ook de gangmaker in de groep. Mensen met autistische trekken zijn vaak ook heel punctueel en mensen waar je echt van op aan kunt. Hoogbegaafden kunnen dingen heel snel en van heel veel verschillende kanten bekijken.
Welke sterke kanten zitten er aan jouw mentale uitdagingen?
Zelfkennis helpt je bij het zoeken van je plek in het leven en het eerder aan zien komen van grenzen en daarop ingrijpen. Zelfaanvaarding helpt je om die dingen aan jezelf te aanvaarden die niet altijd makkelijk zijn, maar die nou eenmaal bij je horen.
4. Kennis
Daarmee kom ik bij het vierde handvat: kennis. Wat weet je over de dingen waar jij tegenaan loopt? Wat weet je over mentale klachten? Heb je je bijvoorbeeld ingelezen over rouw? Of over hoogbegaafdheid? Of over het functioneren van een goede relatie? Snap je hoe de dingen waar jij tegenaan loopt in het leven werken en welke invloed dat op jouw dagelijks functioneren heeft?
Wanneer je begrijpt hoe dingen werken is het vaak makkelijker om met dingen om te gaan.
Die kennis kun je op heel veel verschillende manieren vinden. Bijvoorbeeld door het lezen van boeken, door te praten met een professional of via sociale media.
De valkuil van sociale media
Bij dat laatste heb ik wel één groot aandachtspunt: veel mensen die op sociale media over mentale gezondheid of andere problemen praten hebben hier geen opleiding voor gevolgd, maar zijn ervaringsdeskundige. Dat heeft als voordeel dat je veel erkenning en herkenning kunt vinden in hun verhalen. Maar het heeft als nadeel dat niet alles wat ze zeggen hoeft te kloppen of vooral bij henzelf als persoon past. Check dus altijd wat iemands achtergrond is en of dingen die gezegd worden wel kloppen.
En een gouden regel is wat mij betreft: wil iemand je iets verkopen via zijn of haar sociale media account? Boeken, voedingssupplementen of speciale cursussen? Dan heeft die ander vooral een eigenbelang in het account en niet zozeer jouw belang. Wees daar dus heel voorzichtig mee!
Waarom het gebruik van AI niet altijd aan te raden is
Iets anders waar ik hier graag voor wil waarschuwen is AI. Steeds meer mensen gebruiken AI als halve psycholoog. Dat kan heel fijn zijn. Een chatbot is 24/7 beschikbaar en geeft je vaak het gevoel dat het echt naar je luistert. Een enkele keer een chatbot gebruiken of een AI-tool onder begeleiding van een professional kan geen kwaad. Maar kijk uit met het teveel gebruiken van AI. AI zit er nog weleens naast, spreekt je nooit tegen en zal altijd bevestigen wat jij denkt. Dat is niet oké, want daar leer je niet van en het helpt je zelden om je leven op lange termijn weer op de rit te krijgen. Een echte vriend of een therapeut zal je een spiegel voorhouden en je gedachten ook kritisch onder de loep nemen als dat nodig is. Dat is niet altijd leuk, maar daar leer je wel het meest van, je groeit erdoor en een vriend of therapeut zal je ook in de toekomst verantwoordelijk houden voor je gedrag.
Helaas zijn inmiddels ook de eerste rechtszaken aangespannen tegen AI-bedrijven door nabestaanden van mensen die door het gebruik van AI werden aangezet door suïcide.
Ook komen er steeds meer verhalen uit van mensen die hun eerste psychose kregen door een gesprek met een chatbot. Dat is niet vreemd. Omdat een chatbot je voortdurend bevestigd in jouw gedachtepatroon, ook als dat niet klopt, is het risico groter dat je een psychose ontwikkelt. Zeker als je daar al gevoelig voor bent.
Wil je hier meer over lezen? Ik schreef er eerder deze blog over.
5. Zelfzorg
En tenslotte zelfzorg. Daarmee bedoel ik bewust tijd, aandacht en handelingen besteden aan je lichamelijke, mentale en emotionele welzijn. Dat kan op veel verschillende manier.
De mentale en emotionele zelfzorg heb ik al voor een groot deel in de voorgaande handvatten besproken. Daarbij zijn sociale contacten, zingeving en zelfkennis belangrijk. Maar ook lichamelijke zelfzorg is belangrijk om stressvolle situaties goed aan te kunnen:
- Zorg dat je genoeg slaapt
- Eet gezond
- Zorg voor voldoende fysieke beweging
- Wees matig met alcohol
- Ga naar buiten
- Trek als het even kan de natuur in
- Zorg voor genoeg ontspanning
- Plan voldoende pauzes overdag om even uit te rusten
Ten slotte
Het fijne van al deze handvatten is dat je er al aan kunt werken voordat het leven ingewikkeld wordt. Wanneer je er nu alvast mee aan de slag gaat zul je in de toekomst makkelijker met de tegenslagen om kunnen gaan.
Ik wil je dan ook aan moedigen om aan de hand van bovenstaande handvatten eens naar je leven te kijken. Op welke vlakken ben je al heel goed bezig? En waar kun je wellicht nog wat aanpassen omdat daar winst voor je te behalen valt?
Reactie plaatsen
Reacties