Christen en het klimaat

Gepubliceerd op 8 februari 2026 om 08:00

Je kunt er bijna niet omheen: we leven in een tijd van klimaatverandering. En die verandering vormt een bedreiging voor de mens. Een opwarmende aarde, een stijgende zeespiegel en een toename van natuurrampen zorgen ervoor dat de aarde een steeds minder leefbare plek zal worden.

Maar is al die berichtgeving over klimaatverandering geen angstzaaierij? Moeten we ons er als christen niet gewoon bij neerleggen omdat het onderdeel uitmaakt van de eindtijd? Wat zegt de Bijbel eigenlijk over het klimaat? En wat kun jij als individu doen aan het klimaatprobleem?

Klopt het wel?

Om maar te beginnen met de vraag of al die berichtgeving over klimaatverandering geen angstzaaierij is: helaas niet. Als je wilt weten of iets wel of niet klopt is het belangrijk om te kijken naar wat de mensen die er verstand van hebben over te zeggen hebben. In dit geval onderzoeken tal van wetenschappers de vraag of er sprake is van klimaatverandering en of de mens daarvoor verantwoordelijk is. En van de wetenschappers die hier iets over te zeggen hebben zegt op dit moment 97 tot 99,9% 'ja' op die vraag. Dat betekent dat je er zo goed als zeker van kunt zijn dat er echt sprake is van klimaatverandering die veroorzaakt wordt door de mens.

Eindtijd

Maar maakt die klimaatverandering niet gewoon deel uit van de eindtijd? Dat zou kunnen. Maar wat mij betreft is die vraag niet zo belangrijk. Stel dat het zo zou zijn dat we leven in de eindtijd, dan ontslaat ons dat niet van onze door God gegeven verantwoordelijkheid. Een veel belangrijker vraag die we ons als christen zouden moeten stellen is dan ook: wat zegt de Bijbel eigenlijk over het klimaat en wat is onze verantwoordelijkheid daarin?

Wat zegt de Bijbel?

In de Bijbel komen de woorden klimaat en milieu helemaal niet voor. Toch denk ik dat de Bijbel wel degelijk iets te zeggen heeft over hoe wij met de huidige problemen om zouden moeten gaan.

Dat begint al in Genesis 1 waarin je dwars door alles heen Gods grote liefde ziet voor Zijn schepping. In Genesis 1:28 legt God de verantwoordelijkheid voor de zorg voor de aarde bij de mens: 'Wees vruchtbaar, word talrijk, vervul de aarde en onderwerp haar, en heers over de vissen van de zee, over de vogels in de lucht en over al de dieren die over de aarde kruipen.'

Nu zijn er christenen die uit de woorden onderwerp en heers in bovenstaande tekst opmaken dat we met de aarde mogen doen wat we willen. Maar ik geloof niet dat dat zo bedoeld wordt. Dwars door de hele Bijbel heen zie je Gods liefdevolle zorg voor de mensen én de wereld als geheel. Dat blijkt alleen al uit een Bijbelvers dat vrijwel iedere christen kent: 'Want zo lief heeft God de wereld gehad, dat Hij Zijn eniggeboren Zoon gegeven heeft, opdat ieder die in Hem gelooft, niet verloren gaat, maar eeuwig leven heeft.' (Johannes 3:16, onderstreping door mij). Het woord dat hier vertaald is met de wereld is in de grondtekst het woord kosmos, wat je ook zou kunnen vertalen met universum, aarde of alle zaken die de aarde aangaan. God houdt dus niet alleen van alle mensen, maar van de complete aarde. En als je van iets houdt gebruik je dat niet, maar koester je het en draag je er zorg voor.

Ik geloof dat wij als christenen hier op aarde iets mogen weerspiegelen van Wie God is. Dan lijkt het me niet de bedoeling dat we het beeld neerzetten van Iemand Die de aarde volledig uitput en het eigenbelang in alles voorop stelt, want dat gaat volledig in tegen Wie God is.

Zorg voor de kwetsbaren

Daarnaast heeft de Bijbel ook indirect het nodige te zeggen over hoe we zorg mogen dragen voor de aarde. In heel de Bijbel staat de zorg voor de kwetsbaren in de samenleving voorop: vluchtelingen, weduwen, wezen, de armen. En laten nou net de meest kwetsbaren op deze aarde de grootste klappen opvangen van een vervuilende manier van leven. Door te moeten werken in mensonterende omstandigheden, door milieurampen, door uitbuiting, door bloot te staan aan allerlei vervuilende stoffen. Goed zorgen voor de aarde zal ook positieve gevolgen hebben voor deze kwetsbaren.

Afgoden

Bovendien waarschuwt de Bijbel voortdurend tegen het dienen van afgoden. Niet alleen omdat God alle eer verdient, maar ook omdat God het goede voor ons én de aarde op het oog heeft. Helaas is deze wereld vol van afgoden. En helaas dragen die afgoden in hoge mate bij aan milieuvervuiling en klimaatverandering.

Eén van de grootste afgoden waar God voor waarschuwt is die van de Mammon; het geld. De grote bedrijven van deze wereld verkiezen willens en wetens hun winsten en aandelenkoersen boven dat wat goed is voor ons en onze planeet. De politiek zet de mens neer als consument en ziet economische groei als enige weg naar vooruitgang.

Maar de mens als individu kan er ook wat van. We vinden ons eigen ik erg belangrijk (en ik gebruik in deze hele alinea bewust het woord we omdat ik mezelf er ook maar al te goed in herken). We laten ons leiden door ons gevoel. Als we ons rot voelen hebben we iets leuks verdiend. We voelen ons zelfverzekerder met de nieuwste kleding of gadgets. We tuinen met open ogen in de reclames die zeggen dat we mooier, waardevoller, veiliger en gelukkiger zullen zijn als we de nieuwste producten kopen. En helaas laten we ons maar al te vaak leiden door hebzucht, waarbij we onze ogen sluiten voor het feit dat de lage prijs die wij betalen ergens anders op de wereld aangevuld wordt met het lijden van mensen en van de aarde.

Bij wie ligt de verantwoordelijkheid?

In het klimaatdebat hoor ik vaak het argument dat de verantwoordelijkheid niet bij het individu gelegd moet worden, maar bij de grote bedrijven. En laat ik voorop stellen dat ik het daar volledig mee eens ben. In een wereld die zo corrupt is en zo ingesteld op consumentisme kun je als individu haast niet anders dan meegaan in de maalstroom.

Tegelijkertijd vrees ik dat in een wereld die zo wordt geleid door de afgod Mammon de grote bedrijven zich net zolang zullen blijven toewijden aan het grote geld - en daarmee aan het belasten van het klimaat - tot hun eigen winsten in gevaar komen. 

Jij als individu bent niet verantwoordelijk voor het beleid van die grote bedrijven (tenzij je als CEO aan het hoofd staat van zo'n bedrijf, maar de kans dat je dan mijn blog leest schat ik niet zo hoog in ;-). Maar je bent wél verantwoordelijk voor je eigen keuzes.

Ik zie daarin doorgaans vier niet helpende reacties:

  1. De achtelozen die zeggen dat hun individuele keuzes er niet toe doen omdat ze een druppel op de gloeiende plaat zijn.
  2. De excuus-truusjes die het feit dat anderen ook niets doen óf dat zij al meer doen dan anderen gebruiken als excuus.
  3. De moedelozen die zichzelf verliezen in het feit dat ze nooit genoeg zullen kunnen doen.
  4. De klimaatfanatici die anderen veroordelen omdat ze niet genoeg doen.

Hoezeer ik allevier de reacties ook begrijp (en ook bij mezelf herken), ik denk niet dat ze helpend zijn. Veel druppels samen kunnen een gloeiende plaat wel degelijk af laten koelen. En zowel de wereld als jijzelf hebben er niet zoveel aan wanneer je jezelf verliest in gevoelens van tekortschieten, wegduiken of veroordelen.

Wat vraagt God van ons?

Omdat de Bijbel niet direct over het klimaat spreekt, is deze vraag alleen te beantwoorden door tussen de regels door te lezen. Ik zie een aantal antwoorden:

  • Zorgdragen voor de schepping met liefde en toewijding zoals God ons al in Genesis 1:28 opdraagt. 
  • Ons eigen hart onderzoeken op de vraag of er in jouw leven wellicht afgoden aanwezig zijn. Hoe belangrijk zijn geld, comfort, je eigen ego, jouw mening, macht en aanzien voor jou? Staat God op de eerste plaats? Of heb je hierin werk te doen?
  • Zonde belijden: ik weet het, zonde is geen populair woord. Toch geloof ik dat we als christenen werk te doen hebben op dit vlak. Ook met betrekking tot het klimaat. In de Bijbel zie je dat sommige mensen niet alleen hun eigen zonde belijden, maar ook die van hun gezin of van het hele volk. Ik denk dat we op het gebied van hebzucht, onderdrukking en liefde voor geld behoorlijk wat te belijden hebben. Als individu én als volk.
  • Om wijsheid en leiding bidden: Er zijn veel dingen die je kunt doen om het milieu te ontlasten. Maar ik wil je aanmoedigen om eerst zelf naar God te gaan en Hem te vragen wat jij mag veranderen in jouw leven. En bonustip: doe nieuwe aankopen samen met God. Vraag Hem of het oké is dat je iets koopt of dat je het misschien nog even uit moet stellen of er wellicht andere manieren zijn om aan iets te komen.
  • Oordeel niet: Wanneer je zelf vol passie aan de slag bent met dit onderwerp kan het heel verleidelijk zijn om te oordelen over anderen bij wie je minder actie ziet. Maar de Bijbel roept ons in Mattheüs 7:1-6 op om niet te oordelen over een ander. Jij ziet het hart en de motivatie van de ander niet. God wel. Laat het eindoordeel aan Hem over.
  • Zorg dragen voor de zwakkeren in de samenleving: Heel de Bijbel staat vol met verwijzingen dat wij als christenen zorg moeten dragen voor de zwakkeren in de samenleving. Dat geldt wat mij betreft voor zowel dichtbij als ver af en voor zover het in jouw vermogen ligt. Jij kunt er niets aan doen dat mensen in slavernij werken om grondstoffen voor elektronica te delven. Je hebt wel de keus om niet de nieuwste gadget te willen, een Fairphone te kopen, iets tweedehands aan te schaffen, een aankoop uit te stellen, er vanaf te zien of iets te laten repareren. 
  • Je waarde en hoop uit God halen: Veel van ons koopgedrag wordt ingegeven door onzekerheid, het willen verdoezelen van nare gevoelens of het onszelf willen beschermen tegen allerlei (vaak aangepraat) onheil. Maar jouw waarde én jouw hoop en bescherming liggen niet in spullen of een fantastisch uiterlijk, maar in de Schepper van hemel en aarde. Jij bent waardevol omdat Hij jou waardevol vindt. Jouw nare gevoelens mag je bij Hem kwijt. Hij zal jouw Beschermer zijn. Vraag Hem om jou te vullen, zodat je niet gevuld hoeft te worden met de dingen van de wereld.

 

Gebruikte bronnen:

«