God en creativiteit

Ik had haar al jaren niet gezien. We zaten bij elkaar op de basisschool, maar verloren daarna het contact. Tot die ene dag dat ik een berichtje van haar kreeg: 'Kunnen we niet een keertje afspreken?' Ik had toen nog geen idee dat die ene afspraak mijn leven zou veranderen.

Ze kwam uit een heel creatief nest. Haar ouderlijk huis spatte uit elkaar van kleur, knutsels, muziek en verhalen. Ik vond het er heerlijk als kind. Dwaalde door hun huis en tuin waarin ieder hoekje weer nieuwe ontdekkingen beloofde. Nu ze volwassen was, had ze zelf een creatief beroep en deelde over alles wat ze maakte en deed.

'Ik ben niet creatief' zei ik, ietwat jaloers op haar creatieve inslag. Als kind had ik een hekel aan tekenen en knutselen. Ik probeerde veel, maar maakte weinig af en had er zelden echt plezier in. Tot op de dag van vandaag begrijp ik veel kunst niet. Wanneer ik voor een schilderij sta kan ik zien dat het knap is hoe iemand dat gemaakt heeft, maar raakt het me niet. Of lees ik een gedicht of een literair werk waar ik werkelijk niets van begrijp. Ik kan oprecht jaloers zijn op mensen die door kunst in vervoering raken en kan er ook wat chagrijnig van worden en me tekort voelen schieten. Wat zien anderen in kunst wat ik niet zie? Wat mis ik?

Tot mijn verrassing werd ze boos. 'Jij bent geschapen naar het beeld van God. En God is creatief. Het kan dus simpelweg niet zo zijn dat jij niet creatief bent.' En ze daagde me uit: 'Ga er maar voor bidden en uitzoeken waarin God jou creativiteit gegeven heeft.'

Ik nam haar advies serieus en leerde een aantal waardevolle lessen die ik graag met jullie deel.

1. God creëert niet alleen functioneel, maar ook voor zijn plezier

Ik dacht altijd dat creativiteit een doel moest dienen. Iets moet praktisch zijn. Of prachtig. Of ervoor zorgen dat mensen ergens van onder de indruk raken. Dat zorgde ervoor dat ik de lat voor mezelf heel hoog legde. 

Maar ik heb niet zoveel fantasie als anderen. Ik kan niet zo goed schilderen als anderen. Ik heb niet het concentratievermogen of de energie om lang en gefocust met iets bezig te zijn. En dus stelde ik mezelf eigenlijk altijd teleur. En dus besloot ik dat ik niet creatief was.

Tot ik een aantal dingen ontdekte in de natuur. Heb je ooit de kraagparadijsvogel gezien? Of de koningsgier? De helmneushoornvogel? Of de dubbelhoornige neushoornvogel? Als ik ze weer eens tegenkom in een documentaire kan ik niet anders dan concluderen dat God echt humor heeft. Het plezier van het scheppen spat van deze beesten af. Ze zijn grappig, kleuren matchen niet bij elkaar en als je echt eerlijk bent lijken ze hier en daar ook wel behoorlijk mislukt. Geeft niet, ze zijn even geschapen en gewild door God. En ze maken iets los bij ons. Een glimlach. Medelijden. Verwondering.

Ik heb het geluk gehad dat ik heb kunnen snorkelen in de Rode Zee, tussen de koraalriffen door. Het is één van de mooiste ervaringen van mijn leven. En daar, in die onderzeese pracht realiseerde ik mij: God heeft dit alleen voor Zijn eigen plezier geschapen. Want normaal gesproken ziet niemand deze schoonheid, deze veelheid aan kleuren, deze magische wereld. Behalve een paar duikers, een verdwaalde snorkelaar en God.

Het leerde me dat wat wij scheppen niet perfect hoeft te zijn. Het mag zelfs lelijk zijn (sorry helmneushoornvogel!). En het hoeft ook niet iets voor het grote publiek te zijn. Het mag iets zijn waar je zelf gewoon plezier in hebt. Wat alleen jij ziet. Of waar jij wat van leert. Of dingen mee verwerkt. En wat je op je eigen manier mag doen en mag ontdekken.

2. Wij zijn gemaakt om te creëren

In Genesis 1:27 lezen we dat we gemaakt zijn naar het beeld van God. Er vallen boeken vol te schrijven over dit ene vers, maar voor nu wil ik de nadruk leggen op het feit dat dat ook betekent dat creativiteit onderdeel uitmaakt van onze identiteit. Omdat God creatief is. Omdat Hij creëert. En dus ook een stuk creativiteit en scheppingskracht in ons gelegd heeft toen Hij ons schiep. Creativiteit en het vermogen om iets te creëren is niet alleen maar weggelegd voor een paar mensen, maar is een talent wat ieder van ons gegeven is. Creativiteit en het creëren van dingen zijn een opdracht. En iets wat we mogen inzetten om van de wereld een mooiere plek te maken.

3. Creativiteit is niet beperkt tot kunst

Dat is wat ik altijd dacht. Dat creativiteit moet leiden tot museumwaardige kunst. Of tot een hoog literair boekwerk. Maar ik ontdekte dat ik een heel verkeerd beeld had van creativiteit. God is zo creatief, dat Hij zelfs creativiteit in vele vormen geeft. Creativiteit kan bestaan uit knutselen, tekenen en schilderen, maar kent nog zoveel vormen meer. Voor iedere persoon op een unieke manier. De één creëert uit een bult zand een prachtige tuin, de ander uit een hoofd vol pedagogische kennis een manier om met een kind met een rugzakje om te gaan en weer een ander vindt door creatief denken een goed werkend medicijn uit voor een ernstige ziekte. Ook voor dingen als denken, oplossen, bouwen, verzorgen, schrijven en leiding geven heb je een flinke portie creativiteit nodig.

4. Je hoeft niet alleen op je eigen fantasie te varen

Ik heb me altijd verwonderd over de vraag hoe mensen zo creatief konden zijn dat ze zonder voorbeeld iets konden bedenken wat nog niemand anders voor hen gemaakt had. Ik kon dat niet. En voelde me daardoor behoorlijk mislukt als creatieveling.

Tot ik me realiseerde dat niemand dat doet. Iedereen gebruikt in het creatieve proces iets wat er eerder al was. Een schrijver weeft van woorden die er al waren zijn eigen verhaal. Een schilder gebruikt materialen en beelden die er al waren en maakt daar zijn eigen kunstwerk van. Een arts borduurt voort op alle kennis die er al is creëert naar aanleiding daarvan haar behandelplan. 

Alleen God schiep iets uit niets. En wij mogen daarop voortborduren. Voor mij is dat vaak een mix van wat ik op Pinterest zie met daarin mijn eigen ideeën verwerkt. Of een mengeling van ideeën waarover ik in verschillende boeken gelezen heb of in podcasts over gehoord heb. Het is prima om voort te borduren op de ideeën van een ander. Zolang je de ander ook maar de credits geeft die hem of haar toebehoren. Vandaar dat jullie vaak een lijst verwijzingen onder aan mijn blogs vinden.

5. Creativiteit kan leiden tot aanbidding

In ons huis hebben we twee (door andere gemaakte) schilderijen hangen.

Het ene van een een kind wat met een grote grijns schuin omhoog kijkt. Het wijst me op hoe ik wil zijn richting God. Als een klein kind wat vol vertrouwen opkijkt naar haar Vader. Het andere van een boom in volle bloei met daardoor een zwarte gevlekte streep. Het is voor mij een vrije interpretatie van Openbaring 21 en wijst me op het feit dat we nu nog in een gebroken wereld leven, maar dat er op een dag een nieuwe hemel en een nieuwe aarde zullen komen. Voor mij leiden die schilderijen tot aanbidding van Wie God is.

Maar ook wanneer je zelf creatief bezig bent kan het op zoveel prachtige manieren een vorm van aanbidding zijn. Het schrijven van een lied om uiting te geven aan Wie God voor jou is. Het vormgeven van een veilig en warm thuis waarin iedereen zich welkom voelt en waarmee je duidelijk wilt maken dat iedereen welkom is bij God. Of het sleutelen aan iemands kapotte auto, waarmee je ook Gods zorg voor die persoon wilt laten zien. Zoveel kleine dagelijkse dingen die vragen om een vorm van creativiteit kunnen ook een daad van aanbidding zijn. Omdat je de dingen die God jou gegeven heeft gebruikt om Hem te eren en anderen te dienen.

6. Creativiteit kan je helpen om dingen een plek te geven

Op een aantal van de donkerste momenten in mijn leven schreef ik. Of tekende ik. Het zijn geen vrolijke schrijfsels of tekeningen. Maar ze komen wel voort uit mijn diepste worstelingen. Het erover schrijven of tekenen hielp me om dingen te verwerken. Een plek te geven. En heel vaak hielpen ze me ook om uiteindelijk weer uit te komen bij de God Die leven geeft. Zo vaak heeft het schrijven of tekenen waaraan ik in diepe wanhoop begon me uiteindelijk geleid naar een nieuw perspectief en nieuwe hoop.

7. Creativiteit + Heilige Geest = superpower

Een heel duidelijk voorbeeld hiervan zie je in Exodus 35: 30-35. Wanneer het volk Israël de opdracht krijgt om de tabernakel (een tent waarin God woonde) te bouwen, zegt Mozes dat God twee mannen vervuld heeft met "de Geest van God...met wijsheid, inzicht, kennis en allerlei vakmanschap". Zij kregen een enorme creatieve opdracht om ontwerpen te bedenken en die uit te voeren in allerlei verschillende materialen, maar ook om mensen hierin te onderwijzen.

De Heilige Geest kan jouw creativiteit en de gaven en talenten die God je heeft gegeven zo prachtig inzetten om anderen tot zegen te zijn en toe te rusten. Vraag Hem om leiding bij je creatieve processen en je zult merken dat Hij je de wijsheid geeft om samen met Hem aan de slag te gaan met wat je dan ook maar aan het maken bent. 

Zelf bid ik vaak om leiding als ik bezig ben met het schrijven van een blog, een gesprek voer met mensen of zelfs wanneer ik een taart voor iemand ga bakken. En mijn ervaring is dat God mijn creativiteit dan vaak niet alleen tot zegen van anderen gebruikt, maar ze ook gebruikt om mijzelf te zegenen.

8. Creativiteit is een manier waarop God door ons heen kan werken

Ik ken zoveel verhalen van mensen die geraakt werden door de creativiteit van anderen. Een lied wat je tot in de kern van je ziel raakt. Een schilderij wat verbeeldt wat jij niet in woorden kunt vatten. Een goed doordachte opmerking precies op een moment dat je dat nodig had. Of een liefdevolle maaltijd op een moment dat het je zelf niet lukte om te koken. Creativiteit is een prachtige manier waarop God door ons heen kan werken en ook aan anderen weer een klein stukje laat zien van Wie Hij is.

Ten slotte

Wanneer je, net als ik destijds, geen idee hebt waarin jij creatief bent of hoe je dat tot uiting kunt brengen, wil ik je uitdagen om hiervoor te gaan bidden en de Heilige Geest hierin om leiding te vragen.

Dat is wat ik uiteindelijk deed. En het heeft mijn leven veranderd. Het heeft niet alleen tot nieuwe inzichten geleid, maar ook tot nieuwe hobby's en mogelijkheden om God te eren. Eén van de uitvloeisels daarvan is de website waarop jij nu deze blog zit te lezen. 

Bid eenvoudig: 'Heer, wilt U mij laten zien waarin U mij creatief hebt gemaakt en hoe ik dat kan ontwikkelen?' En ga vervolgens gewoon aan de slag. Simpelweg met wat je al in huis hebt. Maak van de restjes eten in de koelkast een heerlijke maaltijd. Pak de potloden van je kinderen en zet wat lijnen op papier. Haal wat restjes hout uit de schuur en kijk of je daar iets simpels mee kunt maken. Of knoop een gesprekje aan met de jongeren die in jouw buurt op een bankje rondhangen en zie waar het toe leidt.

Leg de lat lekker laag. En vooral: heb plezier!

En niet zelden zul je merken dat jijzelf daar ook weer door gezegend wordt.

Gebruikte bronnen:

• Boek: Een mooier verhaal - Sarah Clarkson
• Boek: Een gebroken wereld heel maken - Jonathan Sacks