Wat zegt de Bijbel over spiritualiteit?

Gepubliceerd op 14 juni 2026 om 08:00

Iedere maand stuurt Google me een keurig overzicht met daarin de zoekresultaten voor mijn website van afgelopen maand. Daarin staat onder andere welke blogs van mij het meest gelezen worden en op welke woorden en zinnen mensen zoeken als ze bij mijn website uitkomen. Eén van die zinnen was voor mij nogal verrassend: ‘Wat zegt de Bijbel over spiritualiteit?’ Goede vraag! En tof dat mensen met die vraag bij mijn website uitkomen. Maar…daar heb ik toch nog helemaal geen blog over geschreven? Hoog tijd dus voor een blog over de vraag wat de Bijbel zegt over spiritualiteit.

Wat is spiritualiteit?

Om deze vraag te kunnen beantwoorden, moeten we eerst weten wat spiritualiteit precies is.

Dat is niet eenvoudig omdat de definitie van spiritualiteit afhangt van de persoon of het instituut waar je het aan vraagt.

Volgens het woordenboek van Van Dale is spiritualiteit het 'geestelijk bestaan' of een 'geestelijke levenshouding'.

Volgens Wikipedia heeft spiritualiteit 'in de breedste zin te maken met zaken die de geest betreffen. Het woord wordt op vele manieren gebruikt en kan te maken hebben met religie of bovennatuurlijke krachten, maar de nadruk ligt op persoonlijke innerlijke ervaring.' 

En volgens één van de grootste influencers van ons land op het gebied van spiritualiteit wordt met spiritualiteit vaak 'een bewustzijn bedoeld dat in relatie staat tot een andere dimensie of hogere werkelijkheid...in essentie gaat het om het verdiepen van de connectie met je eigen onderbewustzijn.'

Omdat ik vermoed dat voor veel mensen deze laatste definities het bekendst klinken, zal ik voor deze blog daarvan uitgaan. Dus als ik het in deze blog heb over spiritualiteit dan heb ik het over een bewustzijn dat in relatie staat tot een andere dimensie of hogere werkelijkheid, vaak gepaard gaand met bovennatuurlijke krachten en het verdiepen van de connectie met je eigen onderbewustzijn.

De geestelijke wereld is echt

Spiritualiteit gaat uit van een andere dimensie, een hogere werkelijkheid en/of bovennatuurlijke krachten. Dat alleen al roept veel vragen op. Bestaat dat wel? Hoe ziet dat er dan uit?

In onze postmoderne wereld gaan we er vaak vanuit dat alleen dat wat we kunnen waarnemen en bewijzen echt is. Hoewel ik een voorstander ben van de wetenschap en wetenschappelijk onderzoek, ben ik wel kritisch op de aanname dat alleen dat wat we wetenschappelijk kunnen bewijzen en aantonen echt is. 

Het bestaan van een andere dimensie, een hogere werkelijkheid of bovennatuurlijke krachten kunnen we wetenschappelijk niet bewijzen. Maar op grond van wat de Bijbel zegt geloof ik wel degelijk dat het bestaat. De Bijbel spreekt over een complexe hogere werkelijkheid waarvan God de Schepper is. Met engelen, wereldbeheersers van de duisternis en geestelijke machten van het kwaad (Efeze 6: 12). 

Er is volgens de Bijbel dus zeker sprake van een andere dimensie of een hogere werkelijkheid. Een dimensie waarin we God zouden kunnen plaatsen, maar ook engelen en demonen.

Goed en kwaad

En in dat laatste schuilt wat mij betreft gelijk het probleem met betrekking tot spiritualiteit. Want als je bewustzijn in relatie staat tot een andere dimensie, een hogere werkelijkheid of bovennatuurlijke krachten, wat betekent dat dan? Ik geloof dat dat veel uitmaakt.

De geestelijke wereld is niet neutraal. Je kunt er niet maar een beetje in freewheelen en kijken wat bij je past. De Bijbel waarschuwt ons duidelijk om geen contact te leggen met de geestelijke wereld. Bijvoorbeeld in Deuteronomium 18: 10-12, Leviticus 19:31 of 1 Korinthe 10:19-21.

Niet om ons iets waardevols te ontzeggen, maar om ons te beschermen. Het lijkt misschien wat op een sprookje maar goede en kwade, slechte geesten bestaan wel degelijk. En kwaad is écht kwaad. Daar wil je helemaal niks mee te maken hebben. Ik heb jarenlang in het gebedspastoraat gewerkt en daar gezien hoeveel ellende de kwade kant van de geestelijke wereld aan kan richten. Klinkt eng en is ook eng als je er middenin zit en Jezus niet kent en erkent als jouw Redder. Niet voor niets waarschuwt de Bijbel ons om daar ver vandaan te blijven. Oók als je Jezus wél kent en erkent als jouw Redder.

Maar het voelt goed

Veel verhalen die ik heb gehoord rondom spiritualiteit begonnen positief. Iemand zat in de problemen, ontdekte New Age, chakra's, tarot of iets anders spiritueels en had het idee eindelijk te begrijpen hoe de wereld in elkaar zit. Eindelijk kwam er rust, een vernieuwd bewustzijn, begrip.

Hoe kan dat als het toch niet goed is?

Jezus kent een tegenstander. Die tegenstander heeft verschillende namen, maar de meesten kennen hem als de duivel of satan. En die zal er werkelijk alles aan doen om ons weg te trekken bij Jezus. Vaak denken we daarbij aan strijd of zeer opvallende dingen. Maar veel vaker gaat het onopvallend. Rijkdom en een gezond lichaam kunnen ervoor zorgen dat je langzaam steeds verder weg komt te staan van Jezus. Je bed ligt zo lekker op zondagochtend, waardoor je er steeds vaker voor kiest om lekker in je bed te blijven in plaats van naar de kerk te gaan. En dat kan ervoor zorgen dat je steeds verder weg drijft van Jezus. En voor wie juist op zoek is naar de waarheid kunnen spirituele dingen heel aanlokkelijk klinken en voorkomen dat iemand bij Jezus uitkomt. 

De Bijbel legt ook uit hoe dat kan. In 2 Korinthe 11: 14 staat dat de satan zich voordoet als een engel van het licht. Hij is een meester-imitator. Hij doet alsof dingen goed zijn, maar in werkelijkheid zijn ze fout. Hij zorgt ervoor dat dingen jou een goed gevoel geven op de korte termijn. Maar op de lange termijn merk je dat de onrust toeneemt, je steeds meer last krijgt van dingen en je soms zelfs helemaal in de knoop raakt.

Maar hoe weet ik nou wat goed en fout is?

Het kan knap ingewikkeld zijn om in deze wereld te ontdekken wat goed is en wat fout. Maar ik kan je wel een paar tips geven:

  • Vertrouw niet blind op je gevoel: Gevoel is iets prachtigs. Iets wat God ook in ons heeft gelegd, waar we van mogen genieten en wat we mogen gebruiken. Maar gevoel is niet hetzelfde als de waarheid. Dat iets goed voelt wil niet zeggen dat het goed is. Een hele reep chocola eten kan heel goed voelen, maar is niet goed en kan op de lange termijn gevolgen hebben. In mijn geval is dat een gezicht vol puistjes. Zo is het ook binnen de geestelijke wereld.
  • Check de bron: Waar komt iets vandaan? Welk gedachtengoed zit ergens achter? Welke influencer prijst iets aan? Volgt die persoon Jezus? Vaak zegt de bron waar iets vandaan komt al veel over of iets verstandig is om te doen of te volgen.
  • Wat is je motivatie? Waarom wil je iets nieuws uitproberen? Daar kun je hele goede redenen voor hebben, maar ook verkeerde. Bijvoorbeeld omdat God je niet het antwoord geeft wat je graag wilt horen. Of niet snel genoeg. Ook hier staan voorbeelden van in de Bijbel. Lees bijvoorbeeld 1 Samuël 28. Het kan zo aanlokkelijk zijn om op een bepaalde manier controle te willen hebben over je leven. Maar helaas vervallen we daardoor maar al te snel in verkeerde strategieën in plaats van dat we vertrouwen op Jezus.
  • Heeft Jezus een plek in het verhaal? Dit is wat mij betreft de belangrijkste. Spelen Jezus en Zijn verlossingswerk aan het kruis een centrale rol in het spirituele onderdeel waar jij mee bezig wilt? Of wordt er lacherig over gedaan, botst het met gedachtengoed of speelt er een andere geest(elijke dimensie) een rol? Bij dat laatste zou ik maken dat ik wegkwam.
  • Is het in overeenstemming met de Bijbel? De Bijbel heeft veel te zeggen over hele diverse onderwerpen. Zo wordt waarzeggerij bijvoorbeeld duidelijk veroordeeld. Het leggen van tarot-kaarten lijkt mij dus geen verstandig idee in het licht van de Bijbel.
  • Wat zijn de vruchten op lange termijn: Wat zie je bij mensen die al langere tijd met iets bezig zijn? Brengt het ze rust? Zie je dat deze mensen klaarstaan voor anderen? Dat ze zich op een prettige manier opstellen? Wordt hun karakter op een mooie manier gevormd? En zie je dat ze Jezus blijven erkennen als hun Heer? Of raken ze hun geloof kwijt, rennen ze al snel weer naar een volgende hype of verandert hun karakter op een zorgwekkende manier?
  • Bid ervoor: Bid om leiding van de Heilige Geest. Of Hij jou wil leiden en duidelijk wil maken wat wel of niet wijs is.
  • Vraag advies bij andere mensen die Jezus volgen: Het is altijd wijs en verstandig om advies te vragen bij andere mensen die Jezus volgen. Twee mensen weten meer dan één. Jullie kunnen samen bidden. En de ander kan je ook wijzen op je blinde vlekken.

En mijn onderbewustzijn?

Hiermee hebben we nog niet de hele definitie van spiritualiteit besproken. Want hoe zit het met het verdiepen van de connectie met je onderbewustzijn?

Als hulpverlener sta ik hier dubbel in. Ik zie tenslotte in mijn werk dat het onderbewustzijn vaak veel invloed heeft op het gedrag van iemand. Je kunt een mens zien als een ijsberg in de zee. Er steekt een stuk boven het water uit. Dat kun je zien als het gedrag, de emoties, overtuigingen en gedachten waarvan iemand zich bewust is. Maar een nog groter stuk van de ijsberg bevindt zich onder water. Dat kun je zien als het gedrag, de emoties, overtuigingen en gedachten waarvan je je niet bewust bent. Dat noem je het onderbewustzijn.

Het onderbewustzijn is onmisbaar. Het zorgt ervoor dat je dingen als ademhalen, tandenpoetsen en je veters strikken kunt doen zonder erbij na te denken. Maar het kan je ook in de weg zitten wanneer bijvoorbeeld onbewuste emoties ervoor zorgen dat je niet goed met jezelf en/of anderen omgaat. Als je daarin vastloopt kun je daarmee aan de slag gaan met een psycholoog of therapeut en daar is over het algemeen niets mis mee.

Maar ik zie het regelmatig gebeuren dat er van alles in dat onderbewustzijn gelegd wordt wat er niet zit. Het lastige met het onderbewustzijn is dat je niet zeker kunt weten of iets wel of niet zo is. Maar door te suggereren dat er iets in het onderbewustzijn zit terwijl dat niet zo is of door daar erg naar te gaan graven, kun je wel in de problemen raken. Dan ga je dingen 'behandelen' die helemaal niet nodig zijn en kun je juist meer schade veroorzaken.

Ook zie ik soms dat 'contact leggen met het onderbewustzijn' meer lijkt op het contact leggen met een geestelijke wereld buiten de persoon zelf. Dat gevaar zie ik bijvoorbeeld bij ayahuasca-ceremonies of andere bijeenkomsten waarbij (een vorm van) drugs worden gebruikt om 'in contact te komen' met je onderbewustzijn. Niet zelden hoor ik daar verhalen over waarvan ik denk: 'Maar ho, wacht even...dit is niet je onderbewustzijn, dit is een geestelijke wereld die zich voordoet als jouw onderbewustzijn.' En daar moet je mijns inziens echt ver weg van blijven.

Ik raad je aan om ook met je onderbewustzijn voorzichtig om te gaan. Zie het als jouw kind. Daarmee ben je ook voorzichtig in je keuze voor een hulpverlener of in het gebruik van (illegale) medicatie. Koester je onderbewustzijn en ga samen met de Heilige Geest de zoektocht aan hoe je zo goed mogelijk voor je onderbewustzijn kunt zorgen. Daarbij kunnen de tips onder het vorige kopje ook behulpzaam zijn.

Wat als ik er al mee te maken heb?

Wat als je al veel te maken hebt met spiritualiteit op een manier waarvan je na het lezen van deze blog denkt dat dat niet goed is? Een paar tips:

  • Ga naar Jezus: Vertel alles wat je dwars zit en waar je mee te maken hebt aan Jezus. Dank Hem voor het offer wat Hij voor jou bracht aan het kruis en vraag vergeving voor de dingen waarvan je weet dat ze fout waren. Vraag om de leiding van de Heilige Geest hoe je nu verder moet.
  • Doe dingen weg: Heb je dingen in huis die met verkeerde vormen van spiritualiteit te maken hebben? Denk aan tarot-kaarten, boeken, muziek, stenen et cetera. Gooi die dan weg. Breng ze niet naar de kringloop, want dan kan iemand anders er weer last van krijgen.
  • Bespreek het met mensen die Jezus volgen: Zij kunnen je vaak helpen met je vragen en ook voor je bidden. En als zij de antwoorden ook niet hebben kun je samen met hen op zoek naar het antwoord.
  • Laat voor je bidden: In veel kerken zijn gebedsteams aanwezig. Zij kunnen samen met jou bidden voor vergeving, vrijheid, rust en genezing.
  • Kies voor het goede: Het leven kan moeilijk en onrustig zijn. En op zulke momenten kan het zo aanlokkelijk zijn om je heil in verkeerde vormen van spiritualiteit te zoeken. Maar dat zal je uiteindelijk alleen maar meer onrust opleveren. Kies er in plaats daarvan voor om te vertrouwen op Jezus. Vindt je dat moeilijk? Dat snap ik helemaal. Ga op zoek naar andere mensen die Jezus volgen, knoop vriendschappen met hen aan en deel samen over de dingen waar jullie tegenaan lopen in het leven. Want samen sta je sterker.

Vrijheid

Uiteindelijk is iedereen die op zoek is naar spiritualiteit op zoek naar vrijheid. Vrijheid van zorgen. Vrijheid van emotionele ballast. Vrijheid van het verleden. Vrijheid van dingen die je dwars zitten.

En die vrijheid bestaat echt. Maar ze zit niet verstopt in een tarotkaart, een chakra-sessie of een ayahuasca-ceremonie. Ze heeft een naam. En die naam is Jezus.

In Johannes 8:36 zegt Jezus het zelf: "Pas als de Zoon (dit is Jezus) jullie heeft vrijgemaakt, zullen jullie werkelijk vrij zijn." Niet een beetje vrij. Niet tijdelijk vrij. Maar echt vrij. Vrij van de schuld die je met je meedraagt. Vrij van de geestelijke binding die je misschien zelf niet eens herkent. Vrij om te leven zoals je diep van binnen altijd al hebt willen leven.

Die vrijheid kost je niets — omdat Jezus er alles voor heeft betaald aan het kruis. Dat is geen sprookje. Dat is de kern van het evangelie.

Betekent dat dan dat het leven van een christen altijd makkelijk is? Nee. Je zult zorgen blijven hebben. Je emotionele ballast verdwijnt niet automatisch. En er zullen dagen zijn waarop het leven zwaar is en je je allesbehalve vrij voelt. Maar het verschil is: je hoeft het niet alleen te dragen. Je hebt een Redder die naast je staat, een Heilige Geest die je leidt en een gemeenschap van mensen die met je meelopen.

En als je nu denkt: maar ik heb al zo lang in die andere dingen gezocht — dan wil ik je zeggen dat het nooit te laat is. Jezus kijkt niet naar waar je vandaan komt. Hij kijkt naar waar je naartoe gaat. En Hij staat met open armen klaar.

Echte vrijheid wacht op je. Niet in een andere dimensie. Maar in een Persoon. En Zijn naam is Jezus.

 

Misschien vind je deze blogs ook interessant: 

Gebruikte bronnen:

« 

Reactie plaatsen

Reacties

Er zijn geen reacties geplaatst.